خانه سیاسی نظام سیاسی اسلام آیا بهتر نیست باورهای دینی را با حکومت و اداره جامعه مخلوط نکنیم؟

آیا بهتر نیست باورهای دینی را با حکومت و اداره جامعه مخلوط نکنیم؟

2 دقیقه خوانده شده
0
0
454

آیا بهتر نیست دین و باورهای دینی كه جنبه‎ها و مسائل همیشگی و لایتغیر است با حكومت و قانون و اداره اجتماع كه ساختاری متغیر و متحول دارد، مخلوط نكنیم؟
دین، برای تأمین سعادت فردی و جمعی انسان است و از سوی دیگر انسان، حقیقتی است كه هم با دنیا پیوند دارد و هم با آخرت. چنین موجودی باید هم در دنیا از آسیب محفوظ بماند و هم پس از مرگ و ورود به آخرت از گزند خطر در امان باشد و بلكه باید علاوه بر محفوظ ماندن از شرّ، از خیر جاوید ـ با درجاتی كه دارد ـ بهره‎مند گردد.
از این گذشته، انسان فطرتی دارد كه میان همه افراد بشر مشترك و ثابت است. قرآن در این مورد می‎فرماید: فاقم وجهك للدین حنیفاً فطرت الله فطر الناس علیها لا تبدیل لخلق الله…».[۱]در كنار این فطرت ثابت، طبیعتی دارد كه متغیر، متنوع و غیر یكسان است چرا كه به تعبیر قرآن «انی خالق بشراً من طین».[۲]
طبیعت انسان به اقلیم‎های زمینی و تاریخ زمانی برمی‎گردد، ولی فطرتش كه به روح بر می‎گردد و امری فراطبیعی و مجرد می‎باشد، ثابت و غیر متغیر است. دین، این اضلاع چهارگانه را به خوبی در نظر دارد؛ یعنی مسائل مربوط به دنیا، مسائل مربوط به آخرت، احكام و حكم مربوط به فطرت، و برای مجموعه اینها، وحی به صورت كتاب آسمانی متبلور شده است و همین وحی الهی، جوامع بشری را به عترت طاهرین ـ علیهم السّلام ـ دعوت كرده كه مجموعه دین به صورت قرآن و عترت تجلی كرده است.
بنابراین، بخش‎های متغیر انسان از نظر صاحب دین دور نمانده و كار حاكم اسلامی، چه معصوم و چه غیر معصوم،‌آن است كه با توجه به ابعاد چهارگانه‎ای كه گفته شد و در دین لحاظ شده، احكام ثابت و متغیر را بیان و اجرا كند و در مسائل اعتقادی، سه وظیفه «تبیین»، «تعلیل»، و «دفاع علمی» را انجام دهد؛ یعنی اولاً عقاید دینی را به خوبی تشریح كند كه چیست، ثانیاً برای درستی آنها دلیل و برهان بیاورد، و ثالثاً اشكالات وارد بر آنها را دفع كند.
البته امور جزئی و متغیر انسان‎ها در هر زمان و هر مكان، به طور طبیعی در مشورت با كارشناسان و متخصصان هر فنّ‌ مورد ارزیابی حاكم دینی قرار می‎گیرند و چون هر یك از آنها زیر مجموعه یك كبرای كلی هستند، حكم آن موضوعات و مصادیق روشن می‎گردد. پس می‎توان گفت كه وحی ثابت خدا كه دوام و كلیت دارد، امور متغیر را در تحت شمول خود دارد، بدون آن كه آسیبی از سوی امور جزئی و متغیر به ثبات و دوام و كلیت آن وارد شود؛ چه اینكه ثبات و دوام و كلیت آن احكام جامع، مستلزم جمود، تحجر، ركود، ارتجاع، انحصار، تنگنا و مانند آن نخواهد شد.[۳]
نتیجه آنكه دین، امور متغیر را نیز شامل می‎شود و این طور نیست كه ساحت این دو از هم جدا باشد. چه آنكه بخواهیم حكومت را نیز از دین جدا بدانیم.
دین اسلام، دین كامل و كتاب آن، كتاب جامع و آخرین كتاب آسمانی است كه با ارسال آن، وحی و ارتباط انسان با خداوند در خصوص دریافت برنامه و تكلیف از او، قطع شد، این خود می‎طلبد كه خداوند در این دین آخر، مسائل و اصول كلی و لازم انسان را درباره دنیا و آخرت او تبیین كند. حكومت یكی از مسائلی است كه نقش تعیین كننده‎ای در ایمان و آخرت مردم، ایفا می‎كند، لذا سكوت دین آخر در برابر آن توجیه‎ناپذیر به نظر نمی‎رسد. از این رو، قرآن كریم اهتمام خاصی به مسئله حكومت داشته و اصل تشریح قانون و حكم‎رانی غیر خداوند را نفی كرده است.[۴]
واقعیت آن است كه گرچه زندگی و حیات ما به دو بخش دنیوی و اخروی تقسیم شده است، اما این تقسیم‎بندی مستلزم آن نیست كه كنش و رفتارهای ما در دنیا به دو بخش تقسیم گردد و با دو رویكرد نگریسته شوند. دین آمده است تا به همین رفتارهای دنیوی ما سامان بخشد و با نظام دستوری و تشریعی خود ما را راهنمایی كند؛ نه این كه دستورات دین فقط برای پس از مرگ باشد. چنان نیست كه بخشی از عمر ۵۰ یا ۶۰ ساله ما مربوط به آخرت باشد و بخشی از آن مربوط به دنیا، بلكه در دنیا چیزی كه مربوط به آخرت نباشد نداریم و همه رفتارهای ما در دنیا می‎تواند شكل آخرتی به خود بگیرد، یعنی، آن رفتارها چنان انجام گیرد كه برای آخرت ما مفید باشد و می‎تواند به گونه‎ای باشد كه برای آخرت ما مضر باشد. به هر حال، سخن در این است كه آن رفتارها در آخرت ما تأثیر دارد و اساساً بینش دینی و اسلامی این است كه زندگی آخرت در همین دنیا سامان می‎یابد.[۵]

[۱] . سوره روم،‌آیه ۳۰٫
[۲] . سوره ص، آیه ۷۱٫
[۳] . ر. ك: جوادی آملی، عبدالله ، ولایت فقیه، ولایت فقاهت و عدالت، صص ۳۴۳ ـ‌۳۴۱٫
[۴] . قدردان قراملكی، محمد حسن، سكولاریزم در مسیحیت و اسلام، ص ۱۲۸٫
[۵] . ر. ك: مصباح یزدی، محمد تقی، نظریه سیاسی اسلام، ج ۱، ص ۵۴٫

 

 

 

  • دانشجوی سیاسی کیست؟

    پس از کسب علم،مهم‌ترین وظیفه‌ی دانشجو فهم سیاسی پیدا کردن است. اما نباید تصور کرد که این م…
  • چرا بايد در دين انديشه سياسي كرد؟

    مردم (در آغاز) يك دسته بودند (و تضادى در ميان آنها وجود نداشت. بتدريج جوامع و طبقات پديد آ…
  • چرا ديانت ما عين سياست ماست؟

    آنچه که در آموزه هاي اصيل اسلامي و انديشه بزرگان اسلام پيرامون ارتباط دين و سياست وجود دار…
بارگذاری نوشته های مرتبط بیشتر
مطالب بیشتر از این نویسنده عبدالله
بارگذاری بیشتر در نظام سیاسی اسلام

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بررسی کنید

مهارت تفکر انتقادی و قدم های آن

تفکر انتقادی عبارت از: -توانایی درست قضاوت کردن -پرهیز از پیش داوری در حوادث و رویدادها -ب…