خانه سیاسی اصول و روابط بین الملل اسلام و سیاست بین الملل

اسلام و سیاست بین الملل

2 دقیقه خوانده شده
0
0
113

سياست لغتى عربى از ريشه «سوس» به معناى رياست يا خلق و خوست. بنا بر تعريف اهل لغت، سياست انجام دادن كارى بر طبق مصلحت آن است.
عبارت «ساسة العباد» كه درباره امامان معصوم آمده است اين معنا را در بر دارد كه تأمين مصالح و تدبير امور اجتماعى جامعه بر عهده آنان است.
تعريف برگزيده من از سیاست عبارت است از:
«علم و هنر كسب، حفظ و استمرار قدرت براى رسيدن به هدف.»
اگر هدف، مقدس باشد و از روش‏هايى سالم براى كسب، حفظ و استمرار آن سود برده شود، سياست، امرى درست خواهد بود و اگر هدف، نامقدس باشد يا از روش‏هاى مزدورانه براى رسيدن به هدف استفاده شود، سياست نادرست شكل خواهد گرفت.

سياست خارجى‏
مقوله سياست خارجى از پيچيده ‏ترين و عميق‏ ترين مباحث علوم اجتماعى است كه صدها عامل اجتماعى، فرهنگى، اقتصادى، سياسى، تاريخى و تكنيكى از درون و بيرون واحدهاى سياسى در آن دخالت دارند. اگر روابط بين دولت‏ها را مانند يك بازى گروهى تصور كنيم، حركات يك دولت در اين بازى به منزله سياست خارجى آن خواهد بود.
سياست خارجى را مى‏ توان چنين تعريف كرد:
مجموعه اهداف و روش‏هايى كه يك دولت در مقابل دول خارجى در جهت دفاع از منافع ملى خود دنبال مى‏ كند.

روابط بین الملل 1

سياست بين‏ الملل‏
سياست بين الملل، تنها سياست بين كشورها را بحث مى‏ كند و لزوماً به مباحثى نظير شركت‏هاى چند مليتى، گروهك‏هاى تروريستى، سازمان‏هاى غيردولتى طرفدار حقوق بشر و ساير بازيگران فراملى نمى‏ پردازد. چنين مباحثى، ذيل عنوان سياست جهانى پوشش مى‏ يابد.

 

روابط بين‏ الملل‏
دانش روابط بين‏ الملل، شاخه‏ اى از علوم سياسى است، كه به مطالعه سياست خارجى كشورها و روابط بين دولت‏ها در نظام بين‏ المللى مى‏ پردازد و همزمان نقش سازمان‏هاى دولتى، سازمان‏هاى غير دولتى و شركت‏هاى چندمليتى را مورد توجه قرار مى‏ دهد. روابط بين‏ الملل، شامل تمامى مناسبات كشورها در عرصه جهانى است؛ يعنى روابط سياسى، اقتصادى، نظامى، بازرگانى و علمى. همچنین شامل سياست خارجى كشور، مؤسسات و سازمان‏هاى بين‏ المللى، روابط احزاب و گروه‏ها و دسته‏ هاى ذى‏نفوذ و هم‏چنين سياست‏هاى بين‏ المللى مى‏گردد.
روابط بين‏الملل عبارت است از مطالعه عوامل ساخت‏ها و سيستم‏هاى بين‏ المللى با هر ميزان از قدرت اثرگذارى. روابط بين‏الملل در بر گيرنده تمامى روابط سياسى، اقتصادى، اجتماعى، نظامى و فرهنگى مابين دولت‏ها يا مؤسسات خصوصى است كه خارج از مرزهاى ملى برقرار مى‏ شود.
فرق روابط بين‏ الملل با سياست خارجى در اين است كه روابط بين‏ الملل شامل روابط بين حكومت‏ها، گروه‏ها و افراد ممالك مختلف مى‏ شود؛ در حالى كه سياست خارجى تنها آن دسته از روابط را در بر مى‏ گيرد كه ابتكار آن با حكومت‏ها بوده، از جانب آنها تصدى مى‏ شود.

ديدگاه اسلام‏ در خصوص روابط بین الملل
براى فهم دقيق معناى سياست در اسلام ابتدا بايد گفتمان سياسى مسلمانان را فهميد و استعاره‏ ها و كنايه ‏ها را تشخيص داد. ريشه‏ هاى اين زبان سياسى را بايد در قرآن مجيد و سيره بزرگان اسلام جستجو كرد.
علامه محمدتقى جعفرى با استنباط از مجموعه ديدگاه‏ ها و عملكردهاى حضرت على (ع)، سياست را اين‏گونه تعريف كرده است:
مديريت و تنظيم زندگى اجتماعى انسان‏ها در مسير حيات معقول.
با توجه به آنچه از منابع دینی استفاده می شود، مى‏ توان تعريف زير را به معناى مصطلح براى سياست در نظر گرفت:
تدبير و اداره امور جامعه، در مسير تحقق ولايت الهى.

روابط بین الملل 2

سياست، در نگاه اسلامى داراى سه ويژگى اساسى است:

امرى توحيدى است:

نگرش توحيدى در سياست اسلامى بازتاب‏ هاى عديده ‏اى دارد. مانند:
تنها بايد از خدا اطاعت كرد يا كسى كه اطاعت از او اطاعت از خدا به حساب مى‏ آيد. تنها بايد از خدا ترسيد و تنها بايد به او اميد بست. خدا، خالق، رازق و همه‏ كاره اصلى جهان است.
امرى انسانى است:

انسان از نگاه قرآن، خليفه خدا در زمين، وارث نهايى زمين و عهده‏ دار استقرار حاكميت خدا در آن است.
امرى دنيوى- اخروى است:

با اين توضيح كه دنيا را مقدمه آخرت مى‏ داند و تلاش دارد تا دنيا و آخرت مردم را به صورت همزمان آباد نمايد.
از نگاه امام على (ع)، از موارد زير مى‏توان به عنوان مبانى معنوى و اخلاقى سياست در اسلام ياد كرد:
– توجه به آخرت و اصالت آن؛
– نگاه زاهدانه و گذرا به دنيا و پرهيز از دنيا دوستى؛
– پرهيز از دو چهرگى، دو گونه سخن گفتن، قدرت نمايى و خود برتربينى؛
– پرهيز از شكم بارگى و ستمگرى؛
– آزمايش دانستن فراز و نشيب‏هاى دنيوى؛
– اخلاص در امور؛
– توجه به خوب و بد حقيقى و نعمت و بلاى واقعى؛
– توجه به محروميت و زيان حقيقى؛
– رنج خود و راحت مردم؛
– پرهيز از نيرنگ؛
– كوچك انگاشتن غير خدا در برابر خدا.

 

روابط بین الملل 3

با این حساب، سياست خارجى و روابط بين‏ الملل از نگاه اسلام را می توان اینگونه تعریف کرد:
سياست خارجى:

مجموعه اهداف و روش‏هايى كه يك دولت اسلامى در مقابل دول خارجى در جهت دفاع از اسلام و مسلمين و گسترش دين و عدالت دنبال مى‏ كند.
روابط بين‏ الملل:

روابط بين‏ الملل در بر گيرنده تمامى روابط سياسى، اقتصادى، اجتماعى، نظامى و فرهنگى مابين دولت‏ها يا مؤسسات خصوصى است كه خارج از مرزهاى يك جامعه مستقل اسلامى با ساير جوامع اسلامى يا غير اسلامى برقرار مى‏ شود.

 

برگرفته از کتاب اسلام و روابط بين‏ المللى، نوشته لطف علی لطیفی پاکده ص: ۲۲

بارگذاری نوشته های مرتبط بیشتر
مطالب بیشتر از این نویسنده عبدالله
بارگذاری بیشتر در اصول و روابط بین الملل

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بررسی کنید

این روزها نمی‌تونم اونجوری که دلم میخواد تو درسام پیشرفت کنم

مشکل من اینجاس که این روزها نمی‌تونم اونجوری که دلم میخواد تو درسام پیشرفت کنم و به صورت چ…