خانه سیاسی نظام سیاسی اسلام اسلام چه نظری در خصوص قدرت دارد ؟

اسلام چه نظری در خصوص قدرت دارد ؟

2 دقیقه خوانده شده
0
0
160

اصلي ترين نظريات قدرت در اسلام ارتباط مستقيمي با ريشه اي ترين اختلافات ميان دو مذهب اصلي اسلام يعني تشيع و تسنن دارد. به عبارتي نظرياتي كه در باب قدرت در اسلام مطرح مي شود مرتبط با ديدگاهي است كه هر كدام از مذاهب در زمينه قدرت سياسي در جامعه ارائه كرده اند كه بر اين اساس دو نظريه به عنوان نظريات اصلي در جهان اسلام مطرح مي شود : نظريه سياسي اهل سنت و نظريه سياسي شيعه .
نظريه سياسي اهل سنت اگر چه تغيير و تحولات مختلفي داشته است و امروزه تقريبا اثري از آن وجود ندارد اما اصلي ترين ديدگاهي كه در آن مطرح شده است و تا قرن ها نظريه بلا منازع در ميان اهل سنت بود عبارت بود از نظريه خلافت.
در مقابل اين نظريه ، بايد به نظريه سياسي تشيع اشاره كرد كه مبتني بر نظريه امامت مي باشد كه بر اساس آن تنها حكومتي مشروع مي باشد كه در راس آن امام معصوم -كه از جانب خداوندبه امامت نصب شده است – و يا فرد ماذون از جانب امام معصوم حضور داشته باشد و گرنه هر حكومتي كه چنين ويژگي را نداشته باشد طاغوت شمرده مي شود كه بايد از آن اجتناب كرد.
علت اين امر نيز اين است كه «تشيع تبلور تفسير و برداشتي از اسلام بود كه در نهايت اين اعتقاد را تبليغ مي كرد كه از طريق امام و نهاد امامت به آن بخش از حقايق اسلام كه به طور مستقيم در فهم و تعقل انسان درنمي آيد و احتمالا در حجاب و پرده مي ماند توجه خاصي مي شود»(۱)
«در نظام امامت ، شخص امام بهترين و برترين فرد است و با درك و بيان تعاليم ديني در جهت كمال بخشي به مسلمانان و هدايت آنان به سوي فضايل هر چه بيشتر كوشش مي كند . امام از اين رو كه فردي عادي و حتي فرهيخته به مفهوم متعارف نيست از توان وصبغه اي برخوردار است كه مي تواند حقايق را درك ، ضبط و در صورت لزوم ابلاغ كند و يا به آن عمل نمايد . پس امام شيعي برگزيده مردم نيست و حتي فرض بر اين است كه پيامبر نيز امام را صرفا از جانب خود انتخاب نكرده است ، بلكه امر الهي در فردي خاص –علي ع- تبلور يافته است و پيامبر آشكار كننده اين امر و مامور به اجراي فرمان الهي بوده است .»(۲)
يكي از مهم ترين تفاوت هاي نظريه سياسي خلافت و امامت در بحث رابطه ميان مشروعيت و مقبوليت مي باشد . چرا كه خليفه در نظريه اهل سنت ، تنها يك حاكم مردمدار نيست بلكه مقبوليت وي در گرو بيعت كنندگان اوست و تا زماني كه اين بيعت و اين استقرار بر منصب خلافت صورت نگيرد حكومت وي مشروعيتي ندارد، در حالي كه در نظريه تشيع امام صرف نظر از حكومت و به فعليت يافتن آن مشروعيت دارد؛
به عبارت ديگر در تسنن به لحاظ نظري مشروعيت و مقبوليت خليفه – جداي از تفاسير اين واژگان – بر هم منطبق است، يا با هم ارتباطي تنگاتنگ دارد، در حالي كه در تشيع، مشروعيت امام درگرو مقبوليت و پذيرش مردمان نيست. مردم براي انتخاب جانشين پيامبر -امام- داراي حق اوليه نيستند ، از اين رو اقبال يا ادبار مردم فقط در فعليت يا عدم فعليت حكومت وي تاثير گذار است. امام مشروع است، چه مردم با وي براي حكومت بيعت كنندو اداره امور جامعه را به او بسپارند و چه اين كار را نكنند. (۳)
از سوي ديگر ضرورتي كه باعث مي شود تا در عصر حضور، نصب امام لازم باشد، عينا باعث مي شود تا در دوران غيبت نيز فردي براي تصدي حكومت از جانب امام معصوم معرفي شود كه اين فرد نزديكترين شخص به امام معصوم از نظر ويژگي ها و صفات همچون علم، تقوا، مديريت و … مي باشد كه در اصطلاح از آن به عنوان «ولي فقيه» ياد مي شود.
مهم ترين مضامين نظريه سياسي امامت عبارتند از:
تقدس بخشيدن به قدرت الهي، نفي قدرتهاي غير الهي، عدالت اجتماعي، اعتقاد به نظام امامت و رهبري الهي، پذيرش عنصر برتري انسانهاي الهي بر سايرين با تكيه بر اصل ولايت، پذيرش اصل شورا و احترام به آراي عمومي، نفي جايگزيني انسان به جاي خدا، نفي قراردادي بودن دولت، پذيرش نظارت عمومي و مسئوليت همگاني، توجه به فطرت انسان و سعادت دنيا و آخرت , …

۱-    انديشه هاي سياسي در اسلام و ايران ، حاتم قادري ، ص۴۱
۲-    همان ، ۴۲
۳-    همان ، ص۴۳
منابع برای مطالعه بیشتر:
مباني انديشه سياسي اسلام، عميد زنجاني نشر پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي؛
آفاق تمدني انقلاب اسلامي (مجموعه مقالات) به كوشش جلال درخشه انتشارات دانشگاه امام صادق؛
انديشه هاي سياسي در اسلام و ايران ، دكتر حاتم قادري ، انتشارات سمت
قدرت ، دانش و مشروعيت در اسلام ، داوود فيرحي
«نظريه قدرت برگرفته از قرآن و سنت» ، دكتر محمد‌هادي مفتح ، موسسه بوستان كتاب
درآمدي بر تحول نظريه دولت در اسلام ، احمد جهان بزرگي ، پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي

بارگذاری نوشته های مرتبط بیشتر
  • عملیات‌روانی چیست؟

    تعریف عملیات‌روانی: عملیات‌روانی عبارت است از استفاده دقیق و طراحی شده از تبلیغات و سایر ا…
  • جزوات کلاسی

    سلام به همگی جزوات کلاسی رو از این لینک دانلود کنید: …
  • لیبرال ترین مسجد دنیا

    مسجد ابن رشد - گوته در یک خیابان تجاری شلوغ در منطقه مهاجرنشین موابیت در غرب برلین قرار دا…
مطالب بیشتر از این نویسنده عبدالله
بارگذاری بیشتر در نظام سیاسی اسلام

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بررسی کنید

عملیات‌روانی چیست؟

تعریف عملیات‌روانی: عملیات‌روانی عبارت است از استفاده دقیق و طراحی شده از تبلیغات و سایر ا…