خانه سیاسی حکومت اسلامی اصول مردم‏سالارى دينى‏

اصول مردم‏سالارى دينى‏

2 دقیقه خوانده شده
0
0
41
۱٫ فضيلت ‏محورى:

«مردم‏سالارى دينى نظام سياسى است كه در آن، جامعه سرشار از فضايل معنوى است و از ناپاكى‏ها و زشتى‏ها و رذايل اخلاقى تطهير شده است. نكته اصلى در مردم‏سالارى دينى اين است كه اين هديه انقلاب اسلامى به ملت ايران است. اين تجربه جديد و جوانى است، اما تجربه قابل تأمل و پى‏گيرى و قابل تقليدى است براى همه كسانى كه دلشان براى فضيلت‏ها و «جامعه پاك» و پاكيزه انسانى مى‏تپد و از جرايم و رذايل اخلاقى و رواج زشتى‏هاى خلقيات بشرى رنج مى‏برند.»[۱]

 

۲٫ هدايت‏ محورى:

«از ويژگى‏هاى اساسى مردم‏سالارى دينى اين است كه همه جهت‏گيرى‏ها برمبناى قوانين الهى تعيين مى‏شود و انتخاب مردمى نيز در همين چارچوب صورت مى‏گيرد و به همين دليل در انديشه رهبرى به عنوان «مترقى‏ترين» نوع مردم‏سالارى تلقى شده است.»[۲]

 

۳٫ حاكميت الهى:

در جامعه‏اى كه برمبناى قوانين آسمانى پايه‏ريزى شده باشد حاكميت متعلق به خداوند است. «در نظام سياسى اسلام و مردم‏سالارى دينى، حاكميت متعلق به خداوند مى‏باشد كه با عقيده و ايمان و عواطف و آراى مردم پيوند خورده است.»[۳]

 

۴٫ ايمان دينى:

مقام معظم رهبرى بين ايمان و باورهاى دينى مردم در شكل‏گيرى مردم‏سالارى دينى و وظيفه حكومت در حفظ ايمان دينى رابطه دو جانبه‏اى برقرار مى‏كنند و مى‏فرمايند:

بناى حكومت اسلامى اين است كه مردم را از ظلمات به نور ببرد …. اراده دين است كه انسان را از ظلمات خودخواهى، خودپرستى، شهوت، محصور بودن در مسائل شخصى، بى‏تقوايى در برخورد با هر كس، با هر چيز و با پديده‏هاى عالم خارج كند و به نور معنويت، نور هدايت و نور همت بلند براى خدا [برساند]. اگر اين‏طور شد جامعه نورانى خواهد شد. اعتقاد راسخ بنده اين است كه يكى از علل بسيار مهم و اساسى اقامه بناى جمهورى اسلامى و دوام آن در مقابل مزاحمت‏ها و اذيت‏ها و خباثت‏هاى دائمى صاحبان زر و زور و نوكرها و دست‏نشانده‏هاى آنها، نورانيتى است كه در باطن جمهورى اسلامى وجود دارد؛ هم در باطن مردم هم در مقررات، هم در باطن مجريان با اخلاص و مؤمنى كه الحمد للَّه‏هستند.[۴]

بنابراين وى معتقد است حكومتى كه بر مبناى ايمان و نورانيت شكل گرفته است بايد بتواند ايمان دينى مردم را حفظ كرد تا اين مردم بتوانند مقاومت كنند و بايستند و از مسئولان پشتيبانى كنند و در مقابل خطرها سينه سپر نمايند.[۵]

 

۵٫ انتخاب مردمى:

در جامعه‏اى كه برمبناى قوانين الهى و معتقد به حاكميت مطلق خداوند شكل گرفته است و باورهاى دينى مردم اساس همه جهت‏گيرى‏ها است، نوع حكومت نيز با انتخاب مردم سامان مى‏گيرد.

مردم‏سالارى هم دو سر دارد … يك سر مردم‏سالارى عبارت است از اين كه تشكل نظام به وسيله ارائه و رأى مردم صورت بگيرد، يعنى مردم نظام را انتخاب مى‏كنند، دولت را انتخاب مى‏كنند نمايندگان را انتخاب مى‏كنند، مسئولان اساسى را به واسطه يا بى‏واسطه انتخاب مى‏كنند.[۶]

بنابراين از نظر ايشان «مردم‏سالارى دينى داراى دو وجه است كه يك وجه آن نقش مردم در تشكيل حكومت و انتخاب مسئولان و وجه ديگر آن رسيدگى به مشكلات مردم است.[۷]

 

۶٫ آرمان‏گرايى:

در نظام مردم‏سالارى اسلامى كه آموزه‏هاى دين و باورهاى دينى مردم دو ركن اساسى آن را تشكيل مى‏دهند. «نظام اسلامى نظام اشخاص و افراد نيست بلكه نظام آرمان‏هاست.»[۸] «گفتمان اصلى ملت، اين است كه همه، راههايى را كه براى تقويت نظام، اصلاح كارها و روش‏ها، گشودن گره‏ها، تبيين آرمانها و هدفها براى آحاد مردم استفاده از نيروى عظيم ابتكار و حركت و خواست و انگيزه و ايمان اين مردم و راه به سمت آرمان‏هاى عالى اين نظام كه همه را به سعادت خواهد رساند، پيدا كنند.»[۹]

 

۷٫ تكليف محورى:

در موارد زيادى مقام معظم رهبرى به دو وجهى و دو ركنى بودن مردم‏سالارى دينى اشاره مى‏كنند كه يك وجه آن نقش مردم در به وجود آمدن اصل نظام سياسى است و وجه ديگر آن جهت‏گيرى حكومت و مسئولان در تأمين منافع مردم است.[۱۰] جالب است در هر دو مورد ايشان معتقدند اساس انتخاب و عمل برمبناى وظيفه و تكليف شرعى است و البته پيش نياز اين وظيفه تحصيل معرفت است.

[در مردم‏سالارى دينى‏] مردم بايستى انتخاب كنند، بخواهند، بشناسند و تصميم بگيرند تا تكليف شرعى درباره آنها منجز بشود. بدون شناختن و دانستن و خواستن تكليفى نخواهند داشت.[۱۱]

بنابراين ويژگى مهم مردم‏سالارىِ دينى آن است كه ابتدا آگاهى و شناخت براى مردم و مسئولان به وجود آيد و سپس برمبناى آن همه رفتارها شكل بگيرد. در ديدار با مسئولان نظام جمهورى اسلامى مى‏فرمايند:

هر كدام از شما تلاش بكنيد براى اين مسئوليت‏ها خودتان را با الگوى اسلامى منطبق بكنيد، يعنى دينتان تقواتان، رعايتتان نسبت به حال مردم، رعايتتان نسبت به شرع، رعايتتان نسبت به بيت‏المال، اجتنابتان از خودخواهى‏ها و خودپرستى‏ها و رفيق‏بازى‏ها و قوم و خويش‏پرستى‏ها و اجتنابتان از تنبلى و بيكارگى و بى‏عملى و هوى و هوس و اين چيزها مطابق با الگوى اسلام باشد.[۱۲]

در خطبه‏هاى نماز جمعه فرموده‏اند:

اگر حاكمان و صاحب منصبان بخواهند اين وظايف را انجام بدهند، به يك نقطه ديگر احتياج دارند و آن اخلاص و براى خدا كار كردن و با خدا رابطه خود را نگه داشتن است.[۱۳]

 

۸٫ شايسته ‏سالارى:

از ويژگى‏هاى حاكميت الهى و دين محورى و ايمان مردمى و تكليف‏گرايى اين نتيجه حاصل مى‏شود كه از خصائص بارز مردم‏سالارى دينى آن است كه‏[۱۴]رهبرى جامعه و مسئوليت‏هاى حكومتى در دست صالحان بايد قرار گيرد و مردم مؤمن بر مبناى ملاك‏هاى دينى شايسته‏ترين انسانها را انتخاب مى‏كنند. در توصيف چنين نظامى مقام معظم رهبرى مى‏فرمايند:

ما بايد … نظامى مستقل، نظامى متكى به احكام نورانى اسلام، نظامى مبتنى بر شايسته‏سالارى حقيقى، نظامى كه در آن مردم احساس ديندارى مى‏كنند.[۱۵]

 

۹٫ قانون‏ محورى:

مردم‏سالارى دينى بر مبناى ميثاق همگانى بنا نهاده شده است و در اين نظام اعتقاد بر آن است كه دست‏يابى به اهداف و آرمانها و تحقق فضايل و وظايف در سايه استقرار قانون امكان‏پذير است. «توسعه همه جانبه و پيشرفت كشور بدون عدالت امكان‏پذير نيست و عدالت تنها با استقرار قانون تحقق مى‏يابد.»[۱۶] بنابراين در انديشه رهبرى «قانون اساسى ميثاق بزرگ ملى و دينى و انقلابى ماست اسلامى كه همه چيز ما اسلام است در قانون اساسى تجسم و تبلور پيدا كرده است.»[۱۷]

 

۱۰٫ رضايت‏ مندى:

در نظام اسلامى مردم در نقش علت فاعلى و در جايگاه «ولى نعمت» قرار دارند. در حقيقت مردم‏سالارى دينى برآيند اهداف، آرمانها و شعارهاى آنهاست و به همين جهت است كه در اين نوع نظام مردم با انگيزه دينى و احساس مسئوليت از همه اركان و كليت نظام حمايت مى‏كنند چون «در نظام اسلامى، كشور متعلق به مردم است»[۱۸] نظامى است كه به رأى و فكر و اعتقاد مردم متكى است … نمى‏توانند آن را انكار كنند اصل نظام را مردم انتخاب كردند.[۱۹]

بنابراين در چنين نظامى هم اولياء نعمت و هم كارگزاران و مسئولان خدمتگزارى و خدمت‏پذيرى را با رضايت اخلاص كامل انجام مى‏دهند.[۲۰]

منت نگذاشتن به مردم در قبال كارهاى انجام شده، مبالغه نكردن در گزارش عملكردها، پرهيز از وعده‏هاى بدون عمل، خوددارى از خودمحورى و خودخواهى در قبال مردم و ندادن دستور و امر و نهى به مردم به واسطه برخوردارى از مقام و منصب، تلاش براى كسب رضايت مردم و خوددارى از كسب رضايت صاحبان قدرت و ثروت از جمله وظايف مهم مسئولان نظام اسلامى است.

انديشه سياسى مقام معظم رهبرى، ص: ۱۰۲

نتيجه‏ گيرى‏

مراعات تناسب بين عنوان نوشتار با گستره موضوع، نگارنده را بر آن برداشت تا مشكل عدم امكان پردازش به همه مسائل را در قالب سه محور اساسى فلسفه سياسى مقام معظم رهبرى مورد توجه قرار دهد و بر اين باوريم كه توجه به «انسان» به مثابه سوژه اساسى فلسفه سياسى در «جامعه» كه مهم‏ترين ظرف همه پديده‏هاى سياسى است، از مسائل كلان فلسفه سياسى است.

همچنين، مفهوم سيال و انتزاعى «قدرت سياسى» در طول تاريخ مورد توجه فيلسوفان سياسى قرار داشته است. و در پايان تمركز نوشتار بر مسئله محورى حوزه فلسفه سياسى يعنى بحث «نظام سياسى»، «حكومت اسلامى» و «مردم‏سالارى دينى» از منظر مقام معظم رهبرى قرار گرفت.

پى‏نوشتها:

 

انديشه سياسى مقام معظم رهبرى، ص: ۱۰۹

[۱] ( ۷). روزنامه جمهورى اسلامى، ۱۳/ ۵/ ۱۳۸۰٫

[۲] ( ۸). روزنامه ايران، ۲۸/ ۸/ ۱۳۷۹٫

[۳] ( ۱). روزنامه جمهورى اسلامى، ۱۱/ ۱۱/ ۱۳۷۹٫

[۴] ( ۲). روزنامه جمهورى اسلامى ۱۳/ ۵/ ۱۳۸۰٫

[۵] ( ۳). روزنامه اطلاعات ۱۵/ ۹/ ۱۳۷۹٫

[۶] ( ۴). روزنامه اطلاعات ۱/ ۹/ ۱۳۷۹ و ۲۶/ ۹/ ۱۳۷۹٫

[۷] ( ۵). روزنامه انتخاب ۱۲/ ۸/ ۱۳۸۰٫

[۸] ( ۱). نشريه شما، ۲۳/ ۴/ ۱۳۷۹٫

[۹] ( ۲). روزنامه اطلاعات ۱/ ۹/ ۱۳۷۹٫

[۱۰] ( ۳). روزنامه اطلاعات ۱۵/ ۹/ ۱۳۷۹٫

[۱۱] ( ۴). روزنامه جمهورى اسلامى ۱۵/ ۹/ ۱۳۸۰٫

[۱۲] ( ۵). روزنامه اطلاعات ۲۶/ ۹/ ۱۳۷۹٫

[۱۳] ( ۶). در ديدار با خبرگان رهبرى ۱۵/ ۶/ ۱۳۸۰٫

[۱۴] قنبرى، آيت، انديشه سياسى مقام معظم رهبرى، ۱جلد، زمزم هدايت – تهران، چاپ: اول، ۱۳۸۶٫

[۱۵] ( ۱). روزنامه كيهان ۲۹/ ۸/ ۱۳۷۹٫

[۱۶] ( ۲). نشريه شما ۲۳/ ۴/ ۱۳۷۹٫

[۱۷] ( ۳). روزنامه جمهورى اسلامى ۱/ ۹/ ۱۳۷۹٫

[۱۸] ( ۴). در ديدار با خبرگان رهبرى ۱۵/ ۶/ ۱۳۸۰٫

[۱۹] ( ۵). روزنامه كيهان ۲۸/ ۸/ ۱۳۷۹٫

[۲۰] ( ۶). روزنامه جمهورى اسلامى ۱۳/ ۹/ ۱۳۷۹٫

بارگذاری نوشته های مرتبط بیشتر
مطالب بیشتر از این نویسنده عبدالله
بارگذاری بیشتر در حکومت اسلامی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بررسی کنید

آیا ازدواج من با ایشون درسته؟

برام خاستگاری اومده با شرایطی که من میخاستم ...متاسفانه من هر چقدر تلاش میکنم نمیتونم به ط…