خانه اخلاقی اخلاق اجتماعی انضباط اجتماعی و ابعاد آن در زندگی اخلاقی

انضباط اجتماعی و ابعاد آن در زندگی اخلاقی

2 دقیقه خوانده شده
0
0
515

خیابان های پرترافیک، پیاده روهای شلوغ، پل های عابر خالی و خلوت، عابرین وسط خیابان، انحراف به چپ و راست مداوم اتومبیل ها از لاین های مختلف به هم، صف های طولانی و توی صف زدن ها، عدم توجه به حقوق اجتماعی همدیگر، انواع میزهای ادارات با انواع آدم های دو طرف آن و … در هر جامعه ای که باشد، نشان از یک مساله دارد و آن ضعف در انضباط اجتماعی مردم آن جامعه است.
«انضباط اجتماعى» يعنى افراد در همه كارهاى اجتماعى خود را در چارچوب قانون شرع و عقل و مقررات عرفى انجام دهند.
وقتی از دوران کودکی در فضایی بزرگ شویم که عبور نکردن از خط عابر پیاده، رعایت صف و حقوق دیگران، برایمان اهمیتی نداشته باشد، در بزرگسالی هم زمانی که مسئولیت های مهم و جدی تری بر عهده داشته باشیم، رعایت نظم و حقوق و مقررات اجتماعی کاری سخت به نظر می رسد.

رعایت انضباط اجتماعی چه ضرورتی دارد؟
اگر نظم و قانون در جامعه رعایت نشود، سنگ روی سنگ بند نخواهد شد؛ چرا که همواره بین مطالبات فردی افراد جامعه با حقوق دیگران، تضادهایی به وجود می آید و مدیریت این تضادها مستلزم این است که در جامعه قانونی لازم الاجرا وجود داشته باشد تا بتواند به زندگی مردم آن جامعه سر و سامان دهد.
از همین روست که بخش مهمی از معارف انبیای الهی، از نوح و شعیب و هود و موسی (علیهم السلام) گرفته تا نبی مکرم اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) به نظم و انضباط اجتماعی اختصاص یافته و در این میان دین مبین اسلام، تاکید ویژه ای روی این مساله دارد.

ابعاد انضباط اجتماعى‏
الف- انضباط اقتصادى‏
بخش مهمّى از احكام و قوانين جامعه- اسلامى يا غير اسلامى- را مسائل اقتصادى تشكيل مى‏دهد كه هر شهروندى موظف به اجراى آن است. هر کدام از ما در میدان های اقتصادی به صدها تابلو «بايد و نبايد» برخورد می کنیم که هر کدام از آنها بخشی از نظم اقتصادی جامعه مان را رقم می زنند و رعایت آنها لازم و ضروری می باشد.
تفاوت نظام اسلامی با سایر نظام ها در این است که ما حتی مجاز نیستیم در اموال خودمان هم به هر میزان و به هر نحو که دلمان خواست ریخت و پاش کنیم.قرآن کریم در این زمینه مى‏فرمايد:
«كُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لا تُسْرِفُوا» « سوره اعراف آیه ۳۱»
بخوريد و بياشاميد ولى اسراف نكنيد.
انضباط اقتصادى و مالى به مفهوم مقابله با ريخت و پاش مالى و زياده ‏روى و اسراف در مصرف است؛ كسانى كه بي خود خرج مى‏ كنند و مصرف آنها زياده از حد است، موجودى جامعه را به لحاظ امكانات اقتصادى رعايت نمى‏كنند، آنها بى انضباط اقتصادى و مالى هستند و اين جانب از آحاد ملت، مسؤولين كشور و مأمورين دولت مى‏خواهم كه انضباط اقتصادى و مالى را جدّى بگيرند و تمامى افراد جامعه به ويژه كسانى كه اموال عمومى را مصرف مى ‏كنند، تنها بايد به قدر رفع نياز و حاجت خرج كنند.

ب- انضباط اخلاقى‏
مسائلی همچون وفای به عهد، احترام به اموال عمومی، رعایت بهداشت اجتماعی، حسن خلق، رعایت حجاب اسلامی، احترام به نوامیس مردم، ادای دین و پرداخت حقوق دیگران و … همه از مصادیق انضباط اخلاقی به شمار می روند. در دین اسلام از رعایت این امور، به اخلاق اجتماعی تعبیر می شود و این امر نقش اساسی در تنظیم روابط اجتماعی افراد ایفا می کند.

ج – رعايت قانون و مقررات اجتماعى‏
علت تشریع قوانین اجتماعی، ایجاد نظم و عدالت و احقاق حقوق همه افراد در جامعه می باشد. بر این اساس، همه شهروندان جامعه موظفند در چهارچوب قانون حرکت کنند تا جامعه دچار هرچ و مرج نگردد. اگر در جامعه ای عشق و علاقه به قانون موجود باشد، می توان تحقق انضباط اجتماعی را احساس نمود.

اصول اخلاق اجتماعى، ص: ۸۱
نهج البلاغه خطبه ۱۵۷ ص ۴۹۹
وسایل الشیعه ج ۱۴ ص ۱۳۲
وسائل الشیعه، ج ۱۲ ص ۲۸۲
مکارم الاخلاق طبرسی، ص ۱۷
روزنامه جمهوری اسلامی مورخ ۶/۱/۱۳۷۳

بارگذاری نوشته های مرتبط بیشتر
مطالب بیشتر از این نویسنده عبدالله
بارگذاری بیشتر در اخلاق اجتماعی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بررسی کنید

شيوه كسب رحمت در اسلام

شیوه های جلب رحمت در اسلام قرآن كريم به صراحت دارد بر اين‏كه هركس در حد ظرفيت و امكان و…