خانه اعتقادی تفاوت فلسفه با کلام در چیست؟

تفاوت فلسفه با کلام در چیست؟

2 دقیقه خوانده شده
0
0
28

تفاوت فلسفه دين و كلام در چيست؟
به مجموعه بحث‏ها و گفتگوهايى كه در دفاع از متون دينى ارائه مى‏شود، الهيات (Kalam) نامیده می شود.
موضوعات علم كلام درسه بخش است:
الف) گزاره‏هاى موجود در متون دينى.
ب) پيش فرضهاى لازم براى حجيت متون دينى.
ج) لوازم گزاره‏هاى موجود در كتب دينى.
هر گاه كلمه فلسفه به رشته علمى اضافه شود یعنی نگاهی از بيرون به آن رشته علمى،دارد; مانند: روش تحقيق در قلمرو آن علم، انتظار ما از آن علم و…پس بنابراين فلسفه دين تشکیل شده از بحثهاى برون دينىست .
این دوعلم (فلسفه وکلام ) در روش يا غايت ‏يا موضوع باهم تفاوت دارند: در ناحيه روش، فلسفه دين، تك روشى است;ونگاه بیرونی به دین دارد وبا استدلال عقلی دنبال اثبات مدعیان خود است؛ اما گزاره‏هاى كلامى به چهار روش تجربى، عقلى، تاريخى و شهودى قابل اثبات‏اند; يعنى متكلم، در مورد هر گزاره‏ اى متناسب با مضمون آن، روش اثبات خاصى را انتخاب می کند.
اما به لحاظ غايت، فیلسوف در فلسفه دین به دنبال کشف حقیقت است. بر خلاف متكلم، كه متون دينى خود را قبول داشته و به دفاع از آن تعهد دارد; و به پيشفرضها و لوازم گزاره‏هاى موجود در متون دينى خودش پاى بند است.
چرامباحث فلسفه دين بر مباحث كلامى مقدمند؟
براى روشن شدن بيشتر اين تقدم به برخى مباحث فلسفه دين اشاره مى‏شود
اول – با تعريف دين از نظر برخی فیلسوفان که:* وراى عالم طبيعت و محسوسات، عالمى هست;  *جهان طبيعت، هدفدار است;  *جهان هستى داراى نظام اخلاقى است، یعنی جهان هستى نيك و بد اخلاقى را درك مى‏كندو همچنین نيك و بد اخلاقى را پاداش و كيفر مى‏دهد.
دوم – منشا و خاستگاه دين
سوم – بررسى ادله اثبات وجود خدا
چهارم – بررسى ادله نفى وجود خدا
پنجم – وجود يا عدم زبان دينى
ششم – وجه حاجت‏بشر به دين
نیازهای مانند ترس از مرگ، رهائى از تنهايى، نياز به اجراى عدالت، جهت دهی در زندگى، اميدى به زندگى ، انسان ها را بطرف دین می کشاند. دين با تفسير خاص خود از خلقت جهان هستى نسبت به هر يك از نيازهاى انسان برنامه خاص را ارائه مى‏دهد.
فيلسوف دين باید مشخص كند كه داور اين نزاع كيست؟ آيا عقل تنها داور است؟ يا عقل، به‏علاوه چيزهاى ديگر مثل شواهد و قرائن تاريخى می توانند ادعای برحق بودن هر دینی را مشخص کند.
-فلسفه دين و كلام درموضوعاتی باهم وجه مشترك دارند كه به برخى از آنها اشاره مى‏كنيم.
– آيا انسان جاودانه است؟ چون بحث اثبات وجود نفس مطرح مى‏شود و بعد صورت های مختلف جاودانگى مورد بررسى قرار مى‏گيرد تا معلوم شود كداميك از اين صور پشتوانه عقلى بيشترى دارد.
-صدف و گوهر دين كدام است؟ بعضى معتقدند گوهر دين اخلاق است; يعنى ما در حقيقت متدين مى‏شويم تا اخلاقى زندگى كنيم و. و بعضى ديگر معتقدند گوهر اخلاق، دين است‏ يعنى وقتى قوانين اخلاقى را رعايت كرديم آنگاه وارد تدين و دين مى‏شويم
– ماهيت ايمان: يعنى ما به چيزهائى ايمان مى‏آوريم به دليل آنكه به آنها علم نداريم يا اينكه ايمان مرحله كمال علم است‏ يا اساسا ايمان حالت نفسانى ديگرى است.
-تعارض علم و دين: هرگاه بحث در باب اصل وجود تعارض علم و دين باشد (به صورت ثبوتى)، اين موضوع در حوزه كار فيلسوفان دين قرار مى‏گيرد و هرگاه بحث در تعارض آيه‏اى از قرآن (يا روايت صحيحى) با يكى از دستاوردهاى علمى باشد، اين بحث در حوزه كار متكلمان قرار خواهد گرفت و به تبع آن از شيوه‏هاى حل تعارض سخن به ميان خواهد آمد.
بنابراین روشن مى‏شود كه هركار كلامى مبتنى بر پاسخگويى به مسائلى است كه در حوزه فلسفه دين مطرح مى‏شود و نمى‏توان بدون حل اين پرسشها و تعيين مبانى، سخن از يك روش كلامى خاص به ميان آورد. گستره مباحث فلسفه دين و كلام در كتب اعتقادى رايج ما به صورت مشخص از هم تفكيك نشده‏اند; ولى سزاوار است انديشمندان و نويسندگان ترتيب منطقى اين مباحث را رعايت كنند.

منابع:

فصلنامه حوزه و دانشگاه شماره ۳

  • معرفی کتاب «دنیای سوفی»

    دنیای سوفی (به نروژی: Sofies verden) یک رمان فلسفی اثر یاستین گوردر نویسنده نروژی است که چ…
بارگذاری نوشته های مرتبط بیشتر
  • سنت و جایگاه آن در مذاهب اسلامی

    معارف اسلامی، اعم از اصول، فروع، مسائل اخلاقی و فقهی، که از مبدا اعلی به پیامبر اکرم رسیده…
مطالب بیشتر از این نویسنده ایمان
  • سنت و جایگاه آن در مذاهب اسلامی

    معارف اسلامی، اعم از اصول، فروع، مسائل اخلاقی و فقهی، که از مبدا اعلی به پیامبر اکرم رسیده…
  • جبر و اختیار

    In the spectrum of determinism free-will

    Suppose the nerves of someone’s hand have become paralyzed due to a certain disease or a d…
بارگذاری بیشتر در اعتقادی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بررسی کنید

سنت و جایگاه آن در مذاهب اسلامی

معارف اسلامی، اعم از اصول، فروع، مسائل اخلاقی و فقهی، که از مبدا اعلی به پیامبر اکرم رسیده…