خانه سیاسی اندیشمندان سیاسی شیوه تولید آسیایی

شیوه تولید آسیایی

1 دقیقه خوانده شده
0
0
276

با آن که تاریخ جوامع انسانی از جهت ماهیت قوانین اقتصادی- اجتماعی خود از سلسله فرماسیون‌های معینی (مانند زندگی ابتدایی اولیه و نظام دودمانی، نظام بردگی، نظام فئودال و نظام سرمایه داری) می‌گذرد اشکال بروز این نظام‌ها یا فرماسیون‌ها در تاریخ، تندی و کندی تحول آن‌ها در آمیختگی اشکال کهن با اشکال نوین، ویژگی این اشکال به اندازه‌ای متنوع و رنگارنگ است که نباید تنها به تحمیل مصنوعی یک مشت مقولات منطقی بر تاریخ بسنده کرد.

مارکس و شیوه تولید آسیایی
ازنظر مارکس «شیوه تولید آسیایی» نشانگر ساختاراقتصادی جامعه‌ای عمدتاً کشاورزی است که از ترکیب مالکیت ارضی وحاکمیت سیاسی درکالبد یک حکومت متمرکز به وجود می‌آید. دولت آسیایی به خاطرَ سمتِ دوگانهٔ خود درمقام مالک – حاکم، مازاد اقتصادی تولیدکنندگان مستقیم را به صورت مالیات – بهرهٔ مالکانه تصاحب می‌کند. ازاین رو، روابط تصرف (استثمار) مستلزم روابط طبقاتی نیست، بلکه ناشی ازاِعمال فشارسیاسی محض از جانب دولت است؛ امری که درکل مبنای این شیوهٔ تولیداست. دولت آسیایی باز تولید اقتصاد را تأمین و تضمین می‌کند و در عین حال اساساً مستقل از روابط اقتصادی باقی می‌ماند. فقدان نهاد مالکیت خصوصی برزمین وطبقهٔ مالک مستقل از دولت، ویژگی‌های معرف این مفهوم و تفسیرهای گوناگون آن درنظریهٔ مارکسیستی است.
کارل مارکس در یک سلسله آثار خود شیوه تولید آسیایی و جامعه کهن آسیایی را مورد تحلیل قرار می‌دهد و از آن جمله می‌نویسد:
«شرایط اقلیمی، وضع زمین، فضای عظیم، بیابانی که از صحرای آفریقا از طریق عربستان و ایران و هندوستان و تاتارستان، تا ارتفاعات فلات آسیا ممتد است سیستم آبیاری مصنوعی را به کمک ترعه‌ها و تأسیسات آبیاری، پایه زراعت شرقی کرده است.» و «ضرورت بدیهی استفاده صرفه جویانه از آب… در شرق ناگزیر مداخله قدرت متمرکز دولت را می‌طلبد. منشأ آن وظیفه اقتصادی یعنی به ویژه وظیفه سازمان دادن امور عمومی که دولت‌های آسیایی مجبور بودند اجراء کنند، از همین جاست» و می‌توان در بین کشورهای شرقی دولت‌های ایران باستان را موثرترین کشور و دولتی دانست که امور عمومی و سیستم آبیاری را سامان داد.

دسپوتیسم(Despotism) شرقی
مارکس از همین منشأ «دسپوتیسم شرقی» را توضیح می‌دهد. انگلس بر اساس همین تکامل قدرت دولتی است که دولت ساسانیان را «سلطنت منتظم ایرانی ساسانیان» می‌نامد.
لذا به جای جستجوی اشکال یونانی- رومی بردگی در ایران، به جای یافتن اشکال فرانسوی – آلمانی فئودالیسم در ایران به جای جستجوی شکل انگلیسی – هلندی رشد سرمایه داری در کشور ما، باید به دنبال یافتن آن اشکالی رفت که در این کشور پدید شده و با آن که از جهت سرشت خود، پدیده‌های جوامع دیگر بشری را تکرار می‌کند از بسیاری جهات شکل بروز خود، یگانه و ویژه است.
منابع
شیوه آسیائی تولید در ایران
ایران در کانون تحقیق و توجه مارکس و انگلس

  •  The Comparative Rights and Duties of Husband and Wife

    According to Islam, family is a small society. And large societies come into existence fro…
  • Women and Hijab

    The meaning of Hijab is to cover. Hijab means a dress that covers the body of a woman. Isl…
  • Marriage and its benefits

    The family is a small society that starts with the union of man and woman, and by the birt…
مطالب بیشتر از این نویسنده مهدی
  • روحیه ای زشت و شیطانی بر جهان سوم حاکم است

    قابل توجه عاشقان روابط دوستانه با جهان(غرب) ساموئل هانتینگتون (نظریه پرداز آمریکایی) در…
  • آثار و اندیشه سزار بکاریا

    چرزبون سانا بکریا (سزار بکاریا) در ۱۵ مارس ۱۷۳۸ در میلان از شهرهای ایتالیا در خانواده ای ا…
  • دنی دیدرو

    زندگی‌نامه دنی دیدرو در ۵ اکتبر ۱۷۱۳ در لانگر فرانسه چشم به جهان گشود. پدرش در زمینه ساخت …
بارگذاری بیشتر در اندیشمندان سیاسی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

بررسی کنید

 The Comparative Rights and Duties of Husband and Wife

According to Islam, family is a small society. And large societies come into existence fro…