خانه اخلاقی اخلاق عبادی چگونه بر لذت های خود امارت کنیم؟

چگونه بر لذت های خود امارت کنیم؟

2 دقیقه خوانده شده
0
0
687

ما انسان ها از بعضی چیزها لذت می بریم و از بعضی رنجور می شویم. بسته به نگاه ما به زندگی، یک مساله واحد می تواند عامل رنج یا لذت در ما شود. و از همین روست که اگر برای رسیدن به لذت واقعی، درد یا سختی ای لازم باشد با کمال میل آن را قبول می کنیم.

در علم اخلاق اسلامی گفته می شود:

تهذیب نفس قدرتی به انسان می دهد که لذت فرمانده را ببرد و نه لذت فرمانبر و خدمتگزار را. کسی که لذت فرماندهی می برد، لذت دروغین نبرده و برای رضایت دیگران لبخند تصنعی نمی زند. خنده و خوشحالی برای همرنگی با جماعت، خوردن و نوشیدن و پوشیدنی که صرفا برای رضایت دیگران باشد، در زندگی چنین فردی جای ندارد؛ چرا که او انسان شجاعی است که قوانین زندگی خود را تنها از منبع الهی دریافت می کند.

امیرالمومنین علی علیه السلام در توصیف چنین فردی می‌فرماید:
«أشجع الناس من غلب هواه» [۱]:
شجاعترين انسانها كسى است كه در نبرد با هوا و هوس فاتح باشد.

این یعنی اگر شهوت یا غضب انسان چیزی از او طلب کند، او بر شهوت و غضب خود مسلط خواهد بود.

البته باید گفت: گاهی شهوت انسان، شهوت حلال است و انسان تمام عمر خود را در کارهای مباحی صرف می کند که او را از کار مهم یا اهم باز می دارد؛ یا غذایی می خود که با این که حلال است او را کسل و بی حال می کند و این بی حالی باعث سستی در عبادت و مطالعه و کار و تلاش او می شود.
قرآن کریم از زبان کسانی که برنامه زندگی خود را بر اساس شهوت و غصب ادامه می‌دهند می‌فرماید:
«ربنا غلبت علينا شقوتنا» [سوره مؤمنون، آيه .۱۰۶]
شقاوت ما بر ما غالب شد و ما اسير و فرمانبر شقاوت بوديم.

وقتی انسان اسیر شهوت و غضب خود باشد، مسلما شیطان بر او مسلط شده و کسی که لذت فاعلی می برد شیطان و آن که لذت انفعالی می برد خود انسان خواهد بود.
قرآن کریم در مورد دسيسه شيطان مى‌‏فرمايد:
«و لأزينن لهم فى الأرض و لاغوينهم أجمعين» [سوره حجر، آيه .۳۹]:
من آدميان را در اثر آمال و آرزوها و نشان دادن زر و زيور و زرق و برق فريب مى‏‌دهم.

فريب خورده اگر هم لذت ببرد، لذت انفعالى دارد. یعنی دیگران تعیین می کنند او چه ببیند و چه بپوشد و چه بخورد و کجا برود.
برعکس گروه اول،کسانی که زاهد، عارف، عابد و بنده خدا هستند و طعم ریاست را چشیده اند، قبل از مسائل اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و… ، در درون خود، تکلیف رئیس و مرئوس را مشخص می‌کنند و معتقدند روح، باید فرمان بدهد و بدن باید اطاعت کند و این یعنی ریاست بر لذت؛
روح امر می‌کند شما روزه بگیرید،و بدن با این که رنج می‌برد، اطاعت می‌کند و روح از این فرمانروایی بر بدن لذت می‌برد. این جا روح، خدا را شکر می‌کند که من فرمان دادم و بدن اطاعت کرد. همین طور است در نگاه نکردن به نامحرم یا گوش ندادن به آهنگ‌های حرام و یا نخوردن مال‌های حرام و دستورات دینی دیگر.

 

۱- بحار، ج ۷۴، ص ۱۱۲، ح .۲
برگرفته از كتاب مبادى اخلاق در قرآن، نويسنده: آيت الله جوادى آملى

بارگذاری نوشته های مرتبط بیشتر
  • باید حق اعتراض مدنی به رسمیت شناخته شود

    در اصل 27 قانون اساسی به صراحت پیش‌بینی شده است که تشکیل اجتماعات بدون حمل سلاح به شرط آن‌…
  • to do lists

    Get a clear overview of everything on your plate and never lose track of an important task…
  • دليل عشق و محبّت‏

    دليل خوف، فرار از شياطين جنى و انسى و گناهان و دليل اميد، طلب اتّصال با اوليا و عاشقان خدا…
مطالب بیشتر از این نویسنده عبدالله
بارگذاری بیشتر در اخلاق عبادی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بررسی کنید

باید حق اعتراض مدنی به رسمیت شناخته شود

در اصل 27 قانون اساسی به صراحت پیش‌بینی شده است که تشکیل اجتماعات بدون حمل سلاح به شرط آن‌…