خانه سیاسی مبانی علم سیاست کلیات علوم سیاسی

کلیات علوم سیاسی

2 دقیقه خوانده شده
0
0
190

علم سياست، دانشى است كه حوزه بررسى‏ها و تحقيقات آن با تدبير عمومى جامعه، قدرت، نهادها و رفتار سياسى ارتباط دارد. در اين رشته علمى، حكومت، دولت، احزاب سياسى، گروه‏هاى فشار و پديده‏هاى سياسى مورد تجزيه و تحليل قرار مى‏گيرند

كليات
الف- تعريف لغوى‏
واژه سياست در لغت فارسى به معناى «اصلاح امور خلق، اداره كردن كارهاى‏ مملكت، حكم راندن بر رعيت و رياست كردن» آمده است. «۱»
فرهنگ ليتره سياست را «علم حكومت بر جوامع» و فرهنگ رو بر سياست را «فن و عمل حكومت بر جوامع» تعريف كرده‏اند. «۳»

ب- تعريف اصطلاحى‏
تعريف سياست از نظر دانشمندان مختلف‏
۱- فلاسفه و دانشمندان غربى‏
افلاطون در «جمهور» در صدد ارائه يك جامعه سياسى ايده‏آل است كه «مدينه فاضله» نام دارد. در مدينه فاضله، فلاسفه و حكما حكومت مى‏كنند و سياست به معناى هدايت و رهنمون كردن شهروندان و سايرين به وظايف و جايگاه اصلى آنهاست.

۲- ديدگاههاى ماركسيستى‏
ماركسيستها حكومت و دولت را ابزار سلطه طبقه حاكم بر طبقات زير سلطه و حاكميت مى‏دانند. از ديدگاه ماركسيستى، قدرت، محور و اساس حكومتها در طول تاريخ است و همين امر مبناى سياست است.

۳- فقها و دانشمندان اسلامى‏
سياست از نظر انديشمندان اسلامى، به ويژه فلاسفه سياسى مسلمان، هدايت انسان به سوى خدا و اجراى احكام و شريعت الهى است. سياست از اين وجه نظر، در واقع، تشكيل حكومتى است كه مبناى آن اجراى فقه اسلامى است.
ابونصر فارابى، از فلاسفه بنام اسلام، سياست را هدايت خلق به سوى خالق در مدينه فاضله توسط رهبر بيان مى‏كند. مدينه فاضله او، مدينه‏اى است كه به وسيله بهترين و مستعدترين كسى كه هدفش ترقى و سعادت فردى و جمعى است، اداره مى‏شود. «۲» او سياستِ حكومتى را خوب و مطلوب مى‏داند كه افعال و ملكات «ارادى» را در مردم جايگزين كرده تا به سعادت حقيقى برسند، اگر «پندارها» را تقويت كند، حكومت جاهليّت است. «۳»
فقها، با بيان احكام اسلامى در مورد «جهاد، خمس، زكات، امر به معروف و نهى‏از منكر، تجارت، قضاوت، ولايت و …» در صدد بيان جنبه فقهى مسائل سياسى برآمدند، از اين نظر، سياست، تحقق و به فعليّت رسيدن احكام الهى در جامعه اسلامى جهت هدايت مسلمانان به كمال مطلوب كه اراده و خواست الهى است، مى‏باشد.
رابطه علوم با يكديگر
علم با توجه به موضوع و روش به طول كلى، به دو دسته تقسيم مى‏شوند.
الف- علوم تجربى‏
ب- علوم انسانى‏
علوم تجربى، مجموعه علومى هستند كه از طريق «آزمايش و تجربه» با مواد اجسامى سر و كار دارند كه رابطه دقيق و قابل مشاهده بين آنها وجود دارد. علومى مانند فيزيك و شيمى و پزشكى در اين طيف قرار دارند.
علوم انسانى، مجموعه علومى هستند كه مرتبط با حيات و زندگى فردى و اجتماعى انسان هستند و در پى بيان، مسائل و ارتباطات در حيات فرد و جامعه مى‏باشند، بنابراين تعريف، علم سياست، جزو علوم انسانى است.
اطلاعات هر يك از اين دو علم، در ديگرى كاربرد دارد، زيرا بسيارى از مسائل و مشكلات روحى در جسم و بدن انسان تأثير گذاشته و از سوى ديگر، بسيارى از مسائل جسمى نيز روان را به شدّت تحت تأثير قرار مى‏دهند. از اين رو، امروزه، روش مطالعات «بين رشته‏اى» مرسوم شده است، بدين معنى كه علوم از مجموعه اطلاعات و روش‏هاى يكديگر استفاده مى‏كنند.
علم سياست، به لحاظ ماهيت و طبيعت پديده‏هاى مورد بررسى، با علوم مختلف ارتباط پيدا مى‏كند. فعاليت‏هاى سياسى، بناچار، با ملاحظات اقتصادى، فرهنگى، اجتماعى و روانى توأم مى‏گردند. هنگامى كه رفتار و اقدام سياسى بخواهد مورد تجزيه و تحليل درست واقع شود، ضرورى است كه جنبه‏هاى فوق در نظر گرفته شوند. براى بهره جستن از دانش‏هاى ياد شده لازم است از قوانين و اطلاعات علوم مربوطه (اقتصاد، جامعه شناسى، روان شناسى) در علم سياست آگاه بوده و آنها را به كار گرفته. «۱»

علم سياست و روانشناسى‏
تجزيه و تحليل رفتار سياسى بدون در نظر گرفتن شرايط و عوامل روانى داراى اعتبار و اعتماد چندانى نمى‏باشد، چرا كه رفتار انسانى گاهى متأثر از عوامل روانى و محيطى است و هرگونه تحليل درست رفتار سياسى بايد اين عوامل روانى را مد نظر قرار دهد.
از سوى ديگر، سؤالهاى بسيارى در علم سياست مطرح است كه ابتداءاً بايد در علم روان‏شناسى پاسخ آنها را جست: چگونه انسان گرايشهاى سياسى اوّليه را مى‏آموزد؟
چگونه افكار او مشكل مى‏پذيرد؟ چگونه افكار مى‏تواند تغيير كند؟ چگونه افراد تصميم مى‏گيرند؟ چرا افراطى‏ها افراطى و خودكامگان مستبد و خودرأى هستند؟ پاسخ بسيارى از اين سؤالها را در حوزه «دانش روانشناسى» است.

علم اقتصاد و علم سياست‏
۱- رفتار سياسى فرد با موقعيت اقتصادى او نيز مرتبط است. تحقيقات متعدد نشان داده است كه طبقات مرفه يا محروم هر يك به احزاب خاص گرايش داشته و به‏ كانديداهاى آنها رأى مى‏دهند.
۲- اقتصاد يك جامعه و كشور در اجراى سياست خارجى و بين‏المللى عنصر بسيار مهم است. اقتصاد قوى و نيرومند يك دولت موجب مى‏شود كه به آسانى تحت تأثير نوسانات محيط خارجى قرار نگيرد. بعكس، ضعف اقتصاد موجب آسيب‏پذيرشدن در قبال نيروهاى خارجى مى‏گردد. از سوى ديگر، اقتصاد يك كشور موجب اطمينان مردم به سيستم اقتصادى، اجتماعى و سياسى گرديده و دولت نيز امكان ارائه خدمات بيشتر به گروههاى آسيب‏پذير جامعه را پيدا مى‏كند.

علوم سیاسی و جامعه شناسى‏
علم سياست و جامعه‏شناسى بسيار به هم نزديك هستند، زيرا از سوئى محل برداشت و دريافت اصول علم سياست، «جامعه» است و از سويى ديگر نيز، وظيفه اساسى جامعه شناسى، تجزيه و تحليل «ساخت جامعه و پديده‏هاى اجتماعى» مى‏باشند. بنابراين، مرزهاى اين دو علم در عالم واقع و خارج تلاقى پيدا مى‏كنند. هر دو به بررسى و تحليل «جامعه» مى‏پردازند؛ اما هر يك از زاويه و ديدى خاص.

علم حقوق و علم سياست‏
علم حقوق، بررسى قواعد و مقررات الزام آور و همچنين حدود اختيارات و آزادى‏ها را به عهده دارد. تعلّق و بستگى اين قواعد به موضوعات خاص، موجب تقسيم بندى در رشته حقوق گرديده است، از آن جمله حقوق عمومى و خصوصى. «۲»
حقوق اساسى، از ميان شاخه‏هاى حقوق عمومى، ارتباط تنگاتنگى با علم سياست دارد. موضوع حقوق اساسى، عبارت است از: بررسى و مطالعه پديده‏هاى نهادى شده سياسى، با شيوه‏هاى حقوقى. «۱» در حقوق اساسى، سازمان عمومى دولت، رژيم سياسى، ساخت حكومت، روابط قوا، حد و مرز نهادها، انتخابات، پارلمان، وزرا، حقوق فردى و آزاديهاى اساسى، آن طور كه در قانون اساسى آمده است، مورد بررسى قرار مى‏گيرد.

علم سياست و رياضيات و آمار
سنجش افكار عمومى، به عنوان بخش مهمى در علوم سياسى، نيازمند به جمع‏آورى اطلاعات و تجزيه و تحليل آمارى آنهاست. امروزه، در كشورهاى پيشرفته، مؤسسات سنجش افكار عمومى در سطحى وسيع وجود دارند كه با اطلاعات لازم به پيش‏بينى احتمالى نتايج انتخابات مبادرت مى‏ورزند. اين مهمترين زمينه ارتباط علم سياست و رياضيات و آمار است.

بارگذاری نوشته های مرتبط بیشتر
  • چالش ماراتون کتابخوانی

    توسط مهران سرایی عزیز با ماراتون کتابخوانی آشنا شدم. در این چالش شما در عرض دو هفته 7 کتاب…
  • تطابق فرهنگی در ازدواج یعنی

    فرهنگ یعنی باورها،ارزش ها و اخلاق و رفتارهای متاثر از این سه و همچنین آداب و رسوم و عرفیات…
  • کی به شما حق عاشق شدن داده؟

    کی به شما حق عاشق شدن داده؟ این که دلت گیر یک دختر زیبا و خوش تیپ و خوش استیل و پولدار …
مطالب بیشتر از این نویسنده عبدالله
  • بررسى حاكميت در اسلام‏

    مفهوم حاكميت‏ حاكميت، عبارت از قدرت برترى است كه در سرزمين معين و گروه انسانى مشخص در سطح …
  • دلایل لزوم حكومت اسلامى‏

    عمده‏ترين دلايل عقلى و نقلى، لزوم تشكيل حكومت اسلامى عبارت است از: الف- دلايل عقلى‏ ۱- لاز…
  • قدرت سياسى‏ و منشاء آن

    درباره مفهوم قدرت سياسى گفته شده است: قدرت سياسى، كيفيّتى است كه تحت تأثير آن يك اكثريت بز…
بارگذاری بیشتر در مبانی علم سیاست

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بررسی کنید

چالش ماراتون کتابخوانی

توسط مهران سرایی عزیز با ماراتون کتابخوانی آشنا شدم. در این چالش شما در عرض دو هفته 7 کتاب…