خانه عرفان اسلامی مقدمات عرفان حجاب نورانى و حجاب ظلمانى‏ در تهذیب نفس

حجاب نورانى و حجاب ظلمانى‏ در تهذیب نفس

2 دقیقه خوانده شده
0
0
1,128
تهذیب نفس و خودسازی

حجاب ظلمانى توجه به لذّات و شهوات حيوانى و آمال و اميال نفسانى و نظر به ماهيات امكانى و توجه به خود و خلق از جهت خلقى است.
امّا حجاب نورانى دو نوع است: يكى سبحات و انوار جلال و ديگر انوار جمال.
اما انوار جلال آن اشراقاتى است كه از فرط عظمت و نورانيت بى‏نهايت، عاشق را از خود به عتاب لن ترانى دور مى‏سازد و معشوق به قهر «يحذّركم اللّه نفسه» «۱» عاشق را در حماى حيرات بازمى‏دارد و از آن اشراق، عارف خود را ابداً در بعد و فراق بيند و مقام وصال را بر خويش ممتنع داند.
و انوار جمال آن اشراقاتى است كه عاشق را اميدوار به وصال كند و عارف را به نواى‏ «وصلك منى نفسى ولقائك قرّة عينى» «۲» مترنّم گرداند و به نداى [فَإِنِّي قَرِيبٌ‏ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ‏] «۳» دعوت به مشاهده جمال خود در آينه آفاق و انفس كند، «ولا يسعنى أرضى ولا سمائى ولكن يسعنى قلب عبدى المؤمن» «۴» گويد و آيينه قلب عارف عاشق را مظهر تجلّى جمال يكتا گرداند.
عارف را به اشراق جلال حال يأس از وصال دست دهد و حال دهشت و خوف و حيرت و بعد از حضرت ذوالجلال و به اشراق جمال مقام وصل و انس و قرب و شهود آن حسن بى‏مثال حاصل شود و دست عاشق را گرفته از آوارگى بيابان حيرت به خلوت خانه وصال خواند، امّا به مقتضاى لكلّ جلال جمال باز در هر قهرى آن معشوق را لطفى است و همان سبحات جلال و اشراق عظمت كه عاشق را از معشوق مى‏راند و به آتش فراق مى‏نشاند، در همان احراق باز لطف او دست عاشق را گرفته و در بهشت لقا و جنّت شهود مى‏كشاند؛ زيرا سالك وقتى خود را در منتهاى بعد و دورى از معشوق حقيقى بيند كه كمال قرب را يافته است.
مقصود از بعثت رسولان حق و از بسط سياسيات‏ الهيه و حكمت وضع احكام و انواع عبادات، تزكيه و تصفيه نفس و تهذيب روح و ايجاد عواطف و انس و محبّت به نوع است و نيز مقصود از رسالت انبيا تشكيل مدينه فاضله و ايجاد جامعه بر اساس قسط و عدل و تأمين سعادت ملّت با پياده كردن آثار روح و معنويت و صفا و وفا و حقيقت است و هم چنين منظور آن بزرگواران تعليم اخلاق و ادب و نشر علوم و معارف ربانى است و هم اين برنامه‏ها براى استكمال روح و باز غرض نهايى وصول به اين مقام است كه خلق خدا نخست عارف باللّه شوند و سپس با سير و سلوك علمى و عملى به مراتب عاليه معرفت خدا رسند، تا آنجا كه محو موهوم كه عبارت از ماسوى اللّه است كرده و كشف و شهود كلّ الجمال حق و حقيقت كنند، آن حقيقتى كه منتهاى آمال عارفان است.
______________________________
(۱)- خداوند شما را از خشم خود بر حذر مى‏دارد.
(۲)- وصال تو چون جان من عزيز و لقاى تو چون نور چشم دوست داشتنى است.
(۳)- بقره (۲): ۱۸۶٫
(۴)- زمين و آسمان گنجايش مرا ندارد ولى قلب بنده مؤمن من گنجايشم را دارد.
عرفان اسلامى، ج‏۱، ص: ۱۳۲

مطالب بیشتر از این نویسنده مهدی
بارگذاری بیشتر در مقدمات عرفان

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

بررسی کنید

The Importance of the Refinement and Purification of the Soul

Those who have constructed [their own] religions, causing the straying and deviation of ma…