خانه سیاسی نظام سیاسی اسلام ضرورت تبيين جايگاه اعتقادى نظام اسلامى

ضرورت تبيين جايگاه اعتقادى نظام اسلامى

2 دقیقه خوانده شده
0
0
22

سطوح گوناگون شناخت تز حكومت اسلامى
دستگاه حكومتى اسلام به مثابه يك هرم چند رويه است كه در رأس آن هرم كسى قرار دارد كه يا با واسطه و يا بدون واسطه از سوى خداوند نصب و تعيين مى‌گردد. اين طرح به عنوان يك تئورى در فلسفه سياست قابل طرح است، اما اثبات اين كه آن طرح واقعاً نظريه اسلام و بهترين نظريه‌اى است كه مى‌توان در باب حكومت و مديريّت كلان جامعه اسلامى ارائه داد، نيازمند بررسى و مطالعه علمى و دقيق است؛

الف) شناخت اجمالى
۱٫ گاهى افراد براى شناخت وظيفه و تكليف خود به كارشناس و متخصص مراجعه مى‌كنند، تا او بر اساس موازين علمى پاسخ و وظيفه آنها را مشخص كند. مثل مراجعه افراد به مراجع تقليد و استفتاء و درخواست تعيين وظيفه عملى آنها در امور شرعى، و مثل مراجعه به متخصصان در هر فن؛ چون مراجعه بيماران به پزشك و درخواست معالجه و درمان از او، يا رجوع به مهندس ساختمان جهت تعيين نقشه و طرح ساختمان خانه خود. طبيعى است كه در اين موارد، پاسخى اجمالى و كاربردى ارائه مى‌شود و هيچ‌گونه اشاره‌اى به مبانى و مبادى علمى آن پاسخ صورت نمى‌گيرد و در واقع محصول و عصاره تلاش گسترده علمى و اجتهاد و موشكافى‌هاى متخصّصانه در اختيار افراد قرار مى‌گيرد.
بديهى است كه آشنايى اجمالى به حكومت اسلامى براى جامعه ما حل شده است و با توجه به استقرار نظام اسلامى در كشور ما كسى را نمى‌توان يافت كه به چيستى و هويّت حكومت اسلامى پى نبرده باشد. البته نه اين كه تز حكومت اسلامى نياز به بيان تفصيلى و توضيح كامل و جامع ندارد، بلكه سخن در اين است كه اصل تئورى ولايت فقيه و حكومت اسلامى از مسائل حل‌شده و روشن جامعه ماست.

ب) شناخت تخصصى و فنّى
پاسخ دقيق و علمى و موشكافانه و بررسى آكادميك از سوى كسانى ارائه مى‌گردد كه در عالى‌ترين سطح علمى و با به كارگيرى تمام توان و استعداد و امكانات خويش و صَرف وقت و فرصت فراوان با موضوع حكومت اسلامى و ولايت فقيه رو به رو مى‌شوند. مثلا دانشجويى كه در مقطع دكترى است و مى‌خواهد در باب «حكومت اسلامى» و يا يكى از شاخه‌هاى آن پايان‌نامه تدوين كند و در نهايت مدرك «P.H.d» دريافت كند، بايد نظرى جامع و محققانه به موضوع بيفكند و تمام زواياى بحث را از نظر دور ندارد و لازم است چندين سال به مطالعه و بررسى بپردازد و پس از مراجعه به منابع دقيق و علمى و مشورت با اساتيد فن و راهنمايى‌هاى آنها، استدلالهاى خود را ارائه دهد، تا «تز دكتراى» او مقبول نظر افتد.
نظير آن تلاش علمى گسترده در حوزه‌هاى علميه نيز انجام مى‌پذيرد و كسانى كه مشغول دروس خارج و قريب الاجتهاد هستند و مى‌خواهند در مسائل مورد نظر خود استنباط داشته باشند، گاهى در يك مسأله جزيى و به ظاهر كوچك، مدّت‌ها به مطالعه و تحقيق مى‌پردازند و دهها كتاب را از نظر مى‌گذرانند و با فقها و دانشمندان به بحث و مشورت مى‌پردازند، تا در نهايت بتوانند نظريه تخصصى خود را ارائه دهند. شكّى نيست كه در همه مباحث نظرى از جمله در عقايد، اخلاق، احكام فرعى، مسائل اجتماعى، سياسى و حقوقى و بين‌المللى لازم است كه چنين بررسى‌هاى دقيق و جامع و موشكافانه از سوى صاحب نظران صورت پذيرد تا غنا، بالندگى و پويايى فرهنگ اسلام حفظ گردد؛ اما نبايد از نظر دور داشت كه اين سطح از بررسى و پاسخ نه براى عموم مردم لازم است و نه مفيد.

ج) شناخت متوسّط
در نهايت سطح متوسّطى براى پاسخ و بررسى موضوعاتى چون «حكومت اسلامى و ولايت فقيه» فراروى ماست كه متناسب با محافل عمومى است و هدف ما ارائه اين سطح از آگاهى و آشنايى با موضوع فوق است. ما نه در پى ارائه پاسخ اجمالى به سؤال و پرسش از حكومت اسلامى هستيم؛ چنان كه يك مفتى و مرجع تقليد در مقام پاسخ به استفتاء و يا در رساله عمليه خود پاسخ مى‌دهد، و نه در پى آن هستيم كه مسأله را به صورت مبسوط و آكادميك، آن هم در طىّ سالها تحقيق و بررسى و مطالعه منابع فراوان، ارائه دهيم. هدف ما اين است كه آگاهى و شناخت متوسّطى براى قشرهاى جامعه فراهم آوريم، تا بتوانند در برابر شبهات دشمنان و مخالفان نظام پاسخگو باشند و در برابر توطئه‌ها و خطرات بايستند.

مرورى بر ويژگى‌ها و ضرورت قانون
حاصل بخش اول اين است كه:
۱٫ انسان براى زندگى اجتماعى خويش نيازمند قانون است، چرا كه زندگى عارى از قانون مستلزم هرج و مرج، توحّش و موجب تباه شدن ارزشهاى انسانى است، اين چيزى است كه براى هيچ عاقلى قابل انكار نيست.
۲٫ از ديدگاه اسلام، قانونى كه براى زندگى اجتماعى انسانها در نظر گرفته مى‌شود، بايد هم مصالح مادّى و دنيوى انسانها را تأمين كند و هم مصالح معنوى و اخروى را. اساس تفكّر اسلامى بر اين است كه زندگى دنيا مقدّمه زندگى آخرت است و آنچه ما در دنيا انجام مى‌دهيم، مى‌تواند موجب سعادت اخروى و يا موجب شقاوت اخروى ما گردد. اصولا دين براى اين هدف شكل گرفته كه به گونه‌اى زندگى دنيا را تنظيم و برنامه‌ريزى كند كه علاوه بر تأمين رفاه و سعادت دنيا، سعادت ابدى و اخروى انسان نيز تأمين گردد؛ يعنى، در پرتو برنامه‌اى كه انبياء از سوى خدا براى راهنمايى بشر ارائه داده‌اند، هم سعادت دنيوى و هم سعادت اخروى انسانها تأمين مى‌شود.
۳ـ مقدمه سوم اين است كه بر فرض انسانها در طول قرنها زندگى بشرى و با تجربياتى كه كسب شده است و با به كار بستن عقل و درايت خويش و بهره‌گيرى از علوم بتوانند مصالح مادّى خود را تأمين كنند، از تأمين مصالح اخروى و معنوى عاجز خواهند بود. چون انسان، خود به خود، آگاهى به مصالح اخروى و معنوى ندارد و نمى‌داند كه چه چيزى براى سعادت ابدى و زندگى اخروى او مفيد است؛ چون تجربه‌اى از زندگى اخروى ندارد.

توجيه منطقى و عقلانى مراتب طولى حكومت اسلامى
بر اساس حكم قطعى عقل كه فهم هر عاقلى بر آن گواهى مى‌دهد، وقتى عملا تحقق شكل ايده‌آل حكومت اسلامى ممكن نبود و دسترسى به معصوم و شخص برخوردار از عالى‌ترين مراتبْ جهت ولايت و حكومت مستقيم بر مردم نداشتيم، كسى صلاحيت حكومت بر مسلمانان را دارد كه در برخوردارى از سه شرط اساسى علم، تقوا و مديريّت، برتر از ديگران و اشبه به معصوم است؛ يعنى، كسى كه شناخت او به قوانين بيش از ديگران است، تقوا و عدالتش از ديگران بيشتر است و بيش از ديگران هواها و نفسانيات خود را كنترل مى‌كند. همچنين توان مديريّتى و فراست او بيش از ديگران است. اين بيان عقلايى براى هر عاقلى براحتى قابل فهم و درك است و نيازمند ارائه دلايل پيچيده فقهى و كلامى نيست.
﴿ نظریه سیاسی اسلام/ مصباح یزدی/ جلد ۲/ صفحه ۱۵۲ ﴾

بارگذاری نوشته های مرتبط بیشتر
مطالب بیشتر از این نویسنده عبدالله
بارگذاری بیشتر در نظام سیاسی اسلام

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بررسی کنید

مهارت‌های مدیریت زمان در شب امتحان

آیا درس‌هایتان را تلنبار کرده و برای شب امتحان نگه داشته‌اید؟ آیا نگران نمره درسی‌تان هستی…